Ambitieus Rosart-revival project in de laatste rechte lijn

Stempels van Rosarts Capitale de Paris

Stempels van Rosarts Capitale de Paris. (Noord-Hollands Archief, Collectie Enschedé)

De studenten van de Expert class Type design werken gedurende het reguliere studiejaar in groepsverband aan een hertekening van een historisch letterontwerp (een zogenoemde ‘revival’) en individueel aan een nieuw letterontwerp. Nogal wat studenten ontwikkelen het individuele project verder na afronding van hun studie. Echter, drie laureaten van de Expert class 2014–2015 hebben, vanuit een uitzonderlijke gedrevenheid, het groepsproject voortgezet. Na vier jaar arbeid komen de eerste resultaten nu op de markt.

Het gaat hierbij om een revival van letters en ornamenten van Jacques-François Rosart (1714–1777), een talentvolle en uiterst productieve stempelsnijder uit België, die voornamelijk werkzaam was in Haarlem en Brussel. Alhoewel hij werd geboren tijdens de barok, speelde het grootste gedeelte van zijn beroepsloopbaan zich af gedurende de rococo en het vroege classicisme: tenslotte publiceerde Rosart zijn beroemdste letterproef in 1768. De daarin afgebeelde lettertypen tonen een mix van stijlelementen en details uit voornoemde stijlperioden.
Rosarts plaats in de geschiedenis van het letterontwerpen is enigszins onderbelicht, zeker als in aanmerking wordt genomen dat hij bijzonder belangrijk was voor de drukwerkindustrie in het achttiende-eeuwse België. Zijn œuvre omvat een enorm aantal lettertypen voor tekst- en displaytoepassingen, honderden typografische ornamenten, en verschillende sets sierkapitalen.

Digitale versies van Rosarts modellen

Digitale revivals gebaseerd op Rosarts modellen voor grote en kleine corpsen.

In de tweede helft van de jaren negentig van de vorige eeuw begon de Dutch Type Library van Frank E. Blokland aan de productie van een revival gebaseerd op Rosarts ‘Missel Romain’ and ‘Missel Italique’. Hiervoor werd een van de drie exemplaren van Rosarts 1768-letterproef uit de collectie van de Koninklijke Bibliotheek België integraal gescand. Op basis van dit digitale materiaal werd een initiële set werktekeningen gemaakt voor het handmatig digitaliseren in het IKARUS-formaat. Een kleine twee decennia later onderzochten de laureaten van de Expert class Type design 2014–2015 op hun beurt het materiaal van Rosart, waaronder deze modellen. Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in een omvangrijke collectie fonts: acht gewichten/stijlen gebaseerd op Rosarts tekst- en displaylettertypen zullen dit voorjaar worden uitgegeven door de Revolver Type Foundry van Lukas Schneider. Daarnaast zullen meer dan 800 ornamenten en vier sets sierkapitalen worden gepubliceerd door de Dutch Type Library. Deze fonts zijn ontwikkeld door Walda Verbaenen en Michel Paré. Tevens zullen twee boekwerkjes worden gemaakt, waarvan een over Rosarts ornamenten en een over de tekst- en displayletters en de sierkapitalen, tezamen met een toelichting op de achterliggende onderzoeks- en productieprocessen.

Gedigitaliseerde ornamenten van Rosart
Gedigitaliseerde ornamenten van Rosart

Gedigitaliseerde ornamenten van Rosart; recent gepubliceerd door Dutch Type Library.

Het grootste deel van Rosarts lettergieterijmateriaal ligt opgeslagen in het Museum Enschedé, dat tegenwoordig onderdeel uitmaakt van het Noord-Hollands Archief. Dat hier zoveel historisch materiaal voorhanden is, is op zich niet opmerkelijk, gezien het feit dat de belangrijkste 18de-eeuwse lettergieterij in de Nederlanden onderdeel uitmaakte van drukkerij Joh. Enschedé in Haarlem. De groep Type design-laureaten begon echter met het onderzoeken van het historisch materiaal van Rosart dat zich bevindt in de collectie van het Museum Plantin-Moretus in Antwerpen.
Stempels, matrijzen en loden letters zijn in de achterliggende jaren intensief bestudeerd, nauwkeurig gedocumenteerd en gereproduceerd tot in detail. Het gebruik van historisch materiaal om inzicht te verkrijgen in de basis van, en de verhouding tot de praktijk van de hedendaagse digitale letterontwerper, zal besproken worden in de twee boekjes.

In het najaar van 2019 stellen de laureaten hun werk tentoon in Haarlem, waar ook de matrijzen en stempels van Jacques-François Rosart zullen worden getoond. Nu al kun je op hun website schitterende foto’s zien van de letterproeven en het historisch lettermateriaal.

Bekijk de foto’s op www.rosart.nl
De ornamenten zijn nu al te koop via de webshop van DTL.

Stempels van een van Rosart's Versierde Kapitalen

Stempels van een van Rosarts Versierde Kapitalen. (Noord-Hollands Archief, Collectie Enschedé)

gedigitaliseerde Versierde Kapitalen

Aantekeningen over de detaillering van de gedigitaliseerde Versierde Kapitalen.

Dit is overigens niet de eerste set van digitale revivals gebaseerd op de lettertypen van Rosart die verschijnt, maar het is ongetwijfeld de meest uitgebreide collectie in deze categorie ooit. Dit geldt niet alleen voor Rosarts lettertypen maar voor ongeacht ieder achttiende-eeuwse stempelsnijder.


Terug naar nieuwsbrief november